HAKARET SUÇU (TCK m.125)
1. Hakaret Suçu Nedir?
Hakaret suçu Türk Ceza Kanunu’nun “Şerefe Karşı Suçlar” bölümü altında düzenlenmiştir. Düzenleme şu şekildedir;
Bir kimseye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat eden veya sövmek suretiyle bir kimsenin onur, şeref ve saygınlığına saldıran kişi, üç aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır.
Mağdurun gıyabında hakaretin cezalandırılabilmesi için fiilin en az üç kişiyle ihtilat ederek işlenmesi gerekir. (4 kişi kafede konuşurken)
Fiilin, mağduru muhatap alan sesli, yazılı veya görüntülü bir iletiyle işlenmesi halinde, yukarıdaki fıkrada belirtilen cezaya hükmolunur.
Nitelikli Halleri ise;
Kamu görevlisine karşı görevinden dolayı, (Polise devriye halindeyken hakaret)
Dini, siyasi, sosyal, felsefi inanç, düşünce ve kanaatlerini açıklamasından, değiştirmesinden, yaymaya çalışmasından, mensup olduğu dinin emir ve yasaklarına uygun davranmasından dolayı, ( Namaz kılan bir kişiye karşı)
Kişinin mensup bulunduğu dine göre kutsal sayılan değerlerden bahisle işlenmesidir. ( Kutsal kitaba karşı )
2. Korunan Hukuki Değer
Hakaret suçunda korunan hukuki değer, bireyin toplum içindeki saygınlığı, yani sosyal bir kavram olan şereftir. Ayrıca hakaret suçuyla korunmak istenen hukuki konu kişilerin saygınlığıdır. Kişilerin saygınlığı kişilerin toplum içinde, diğer insanlar nezdindeki itibarı olabileceği gibi kişilerin bizzat kendi kişiliklerine verdikleri değer de olabilir.
3. Suçun Faili
Hakaret suçunun faili herhangi bir gerçek kişi olabilir ancak tüzel kişiler bu suçun faili olamazlar. Bir tüzel kişiyi temsil ve idareye yetkili olanların işledikleri hakaret fiillerinden dolayı sadece bu fiilleri işleyen gerçek kişiler sorumlu olabilir.
4. Suçun Mağduru
Hakaret suçunun mağduru herhangi bir kişi olabilir. Herhangi bir kişi kendisine saygı duyulmasını beklemek hakkına sahiptir, çünkü modern hukuk düzeni herkesin birey olarak kişilik haklarını ve saygınlığını korur. Bireyin kendisine olan saygınlığını yitirmiş olması, kendisini değersiz görmesi halinde de bu kişiye yönelik hakaretler suç teşkil eder.
5. Suçun Manevi Unsuru
Hakaret suçu kasten işlenebilen suçlardandır. Çünkü mağdurun şerefinin saldırıya uğraması ancak failin bu sonucu istemesine bağlıdır. Buradaki kasıt genel kasıt olup, failin davranışının mağdurun onur, şeref ve saygınlığını zedeleyebileceğini bilmesi ve bunu istemesi yeterlidir. Yoklukta hakaret suçundaki kasıt ise mağduru saygınlığını aşağılamanın yanı sıra bunun en az üç kişi tarafından da duyulmasını bilinmesini istemesidir. Özel kastın (saik) varlığı aranmaz.
6. Hakaret Suçu Açısından Hukuka Uygunluk Nedenleri
Düşünceyi Açıklama ve Eleştiri
Basının Haber Verme Hakkı
Dilekçe İhbar ve Şikayet Hakkının Kullanılması
İddia ve Savunma Dokunulmazlığı
7. Hakaret Sayılmayan Kelimeler Nelerdir?
Hakaret suçunu oluşturmayan bazı ifadeler Türk Ceza Kanunu ve yargı kararlarına göre belirlenmiştir. Bunlar genellikle kaba veya nezaket dışı ifadeler olarak kabul edilirken, onur, şeref ve saygınlığı rencide etmeyecek düzeyde olduğu kabul edilmiştir. Örnek olarak şu ifadeler verilebilir: Haysiyetsiz, nankör, kukla, eşkıya, beceriksiz herif, meziyetsiz, karaktersiz, açgözlü, görmemiş, bilgisiz, tecrübesiz, eğitimsiz, ihanet ediyorsun, ukalalık yapma, çemkirme, lan kelimesi.
8. Hakaret Suçunun Cezası
Bir kimseyi alenen, ırk, dil, din, cinsiyet, siyasi veya felsefi düşüncesi, bedenî veya ruhî engelliliği yahut memleket, mezhep, meşrep veya herhangi bir sebeple aşağılama, iftira veya hakaret eden kişi, üç aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
Hakaret suçunun cezası hakkında bazı farklılıklar bulunmaktadır. Örneğin, hakaret suçu işlenen kişinin kamu görevlisi olması halinde, ceza yarı oranında artırılabilmektedir. Ayrıca, hakaret suçunun işlenmesi sırasında alenen ve fiili bir saldırı olması durumunda, ceza artırılabilir.
Hakaret suçunda hapis cezası yanı sıra adli para cezası da verilebilmektedir. Adli para cezası, belirli bir miktar para ödenmesini gerektiren bir cezadır.
9. Haksız Fiil Nedeniyle veya Karşılıklı Hakaret
Hakaret suçunun haksız bir fiile tepki olarak işlenmesi halinde, verilecek ceza üçte birine kadar indirilebileceği gibi, ceza vermekten de vazgeçilebilir.
Bu suçun, kasten yaralama suçuna tepki olarak işlenmesi halinde, kişiye ceza verilmez. Hakaret suçunun karşılıklı olarak işlenmesi halinde, olayın mahiyetine göre, taraflardan her ikisi veya biri hakkında verilecek ceza üçte birine kadar indirilebileceği gibi, ceza vermekten de vazgeçilebilir.
10. Hakaret Suçu Olmayan İfadelerin Disiplin Kanunu ve Kabahatler Kanunu Kapsamında Değerlendirilmesi Sorunu
TCK kapsamında hakaret suçu olmayan bazı ifadelerin disiplin suçu olma ihtimali yüksektir. Keza TSK Disiplin Kanunu, 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu, genel kolluk açısından mer’i disiplin mevzuatı gibi kamu personelinin tabi olduğu disiplin mevzuatında hakaret olmasa dahi saygısızlık boyutuna erişebilecek ifadeler dikkate değerdir. Bu sebeple hakaret suçunun işlenmesi veya hakaret suçunu oluşturmasa dahi kabahat olarak değerlendirilmesi muhtemel durumlarda hukuki danışmalık alınmasında fayda bulunmaktadır.
11. Soruşturma ve Kovuşturma Koşulu
Kamu görevlisine karşı görevinden dolayı işlenen hariç; hakaret suçunun soruşturulması ve kovuşturulması, mağdurun şikayetine bağlıdır. (Şikayetin süresinin 6 ay olduğuna dikkat etmek gerekir)
Mağdur, şikayet etmeden önce ölürse, veya suç ölmüş olan kişinin hatırasına karşı işlenmiş ise; ölenin ikinci dereceye kadar üstsoy ve altsoyu, eş veya kardeşleri tarafından şikayette bulunulabilir.
