SERİ MUHAKEME USULÜ (CMK md.250)

1. Seri Muhakeme Usulü (CMK md. 250)

Seri Muhakeme Usulü, Cumhuriyet savcısının yürüttüğü soruşturma sonunda bazı katalog suçlarda, şüphelinin müdafii huzurunda bu muhakeme usulünün uygulanmasını kabul etmesi şartıyla uygulama alanı bulmaktadır. Savcılığın seri muhakeme usulü ile belirlediği yaptırım, mahkeme tarafından denetlenerek ve suçun cezasına yarı oranında indirim uygulanarak, hüküm kurulması sureti ile tatbik edilen özel bir usuldür.

Bu usulde, kamu davası açılması için yeterli şüphe olmasına rağmen kamu davası açmak yerine şüpheli ile anlaşarak cezası tespit edilmektedir.

Seri muhakeme usulüne tâbi olduğu soruşturma dosyasından açıkça anlaşılan suçlarda bu usul uygulanmaksızın düzenlenen iddianame Cumhuriyet başsavcılığına iade edilir. Anlaşılacağı üzere somut olayda seri muhakeme usulünün uygulanmasına ilişkin şartlar mevcut ise, bu usulün uygulanması takdiri değil, mecburidir.

2. Seri Muhakeme Usulünün Uygulanma Şartları

Cumhuriyet savcısı tarafından yürütülen seri muhakeme usulünün uygulanması teklifinin şüpheli tarafından müdafi huzurunda kabul edilmesi gerekir.

Ayrıca şüpheli, iddianamenin düzenlenmesine kadar Cumhuriyet savcısına başvurarak hakkında seri muhakeme usulünün uygulanmasını kendisi de talep edebilir.

3. Seri Muhakeme Usulünün Uygulanabileceği Suçlar

 Hakkı olmayan yere tecavüz (TCK m.154, ikinci ve üçüncü fıkra),

 Genel güvenliğin kasten tehlikeye sokulması (TCK m.170),

 Trafik güvenliğini tehlikeye sokma (TCK m.179, ikinci ve üçüncü fıkra),

 Gürültüye neden olma (TCK m.183),

 Parada sahtecilik (TCK m.197, ikinci ve üçüncü fıkra),

 Mühür bozma (TCK m.203),

 Resmi belgenin düzenlenmesinde yalan beyan (TCK m.206),

 Kumar oynanması için yer ve imkan sağlama (TCK m.228, birinci fıkra),

 Başkasına ait kimlik veya kimlik bilgilerinin kullanılması (TCK m.268),

 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanunun (m. 13/1, 3, 5 – m.15/1,2,3)

 6831 sayılı Orman Kanunu (m.93/1),

 1072 sayılı Rulet, Tilt, Langırt ve Benzeri Oyun Alet ve Makinaları Hakkında Kanun (m.2),

 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu (m. Ek 2/1-1)

4. Seri Muhakeme Usulünün Aşamaları

Cumhuriyet savcısı, Türk Ceza Kanunu madde 61/1’de belirtilen hususları göz önünde bulundurarak, suçun kanuni tanımında öngörülen cezanın alt ve üst sınırı arasında tespit edeceği temel cezadan yarı oranında indirim uygulamak suretiyle veya güvenlik tedbiri belirlemek suretiyle yaptırımı belirler. Cumhuriyet savcısı, şüpheli hakkında seri muhakeme usulünün uygulanmasını yazılı olarak görevli mahkemeden talep etmelidir. Talep yazısı, ana hatalarıyla bir iddianamede bulunması gereken unsurları içermelidir.

Mahkeme, şüpheliyi müdafii huzurunda dinledikten sonra şüphelinin özgür iradesiyle seri muhakeme usulünü kabul ettiğini ve eylemin seri muhakeme usulü kapsamında olduğu kanaatine varır ise, savcılığın talep yazısında belirlenen yaptırım doğrultusunda hüküm kurar. Şartları oluşmamışsa talebi reddeder ve soruşturmanın genel hükümlere göre sonuçlandırılması için dosyayı Cumhuriyet Başsavcılığına iade eder.

Mahkeme, hüküm kurarken Cumhuriyet Savcılığının belirlediği yaptırımın çerçevesi dışına çıkamaz.

Cumhuriyet Savcısının talebi doğrultusunda mahkemece kurulan hükme kararın tefhim veya tebliğinden itibaren 7 gün içinde itiraz edilebilir.

5. Seri Muhakeme Usulünde İtiraz

İtiraza konu karar, itiraz hakkına sahip kişinin yokluğunda verileceğinden itiraz süresi de tebliğden itibaren başlar. Hangi mahkeme karar vermişse, itiraz dilekçesi de o mahkemeye verilmelidir. Çünkü, kararına itiraz edilen hakim veya mahkeme itirazın haklı olduğu kanaatine varırsa, talep doğrultusunda kararını kendiliğinden düzeltebilir. Kararına itiraz edilen hâkim veya mahkeme, itirazı yerinde görürse kararını düzeltir; yerinde görmezse en çok 3 gün içinde, itirazı incelemeye yetkili olan mahkemeye gönderir.

6. Seri Muhakeme Usulünün Uygulanamayacağı Haller:

 İştirak halinde işlenen suçlarda, şüphelilerden birinin teklifi kabul etmemesi,

 Şüphelinin adreste bulunmaması, yurtdışında olması veya herhangi bir şekilde ulaşılamaması,

 Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar (KYOK) verilecek hallerde,

 Yaş küçüklüğü, akıl hastalığı veya sağır ve dilsizlik hallerinin bulunması,

 Ön ödeme ve uzlaştırma kapsamındaki suçlarda.