BASİT YARGILAMA USULÜ (CMK 251)

Ceza Muhakeme Kanunu’nun 251. maddesi gereğince, kanun metninde belirtilen hal ve şartlarda basit yargılama usulüne yetkili mahkemece karar verilebilir. Mahkemelerin basit yargılama usulüne karar verebilmeleri için madde metninde düzenlenen suçların varlığı gerekmektedir. Basit yargılama usulünde, mahkeme para cezası ve/veya hapis cezası gerektiren suçlar için üst sınırı iki yıl veya daha az olmak üzere basit yargılama yapılmasına karar verebilir.

    Şartların varlığına rağmen basit yargılama usulünün uygulanıp uygulanmaması konusunda mahkemenin takdir hakkı vardır. Basit yargılama usulü, yazılı beyan ve savunma esasına dayanır ve bu usulde duruşma yapılmaz.

    

Basit Yargılama Usulünün Amacı Nedir?

Basit yargılama usulünün temel amacı, belirli ağırlığa ulaşmamış suçlar bakımından bazı usulü aşama ve adımların atlanılarak yargılama faaliyetlerindeki sürelerin kısaltılmasıdır. Basit yargılama usulünün, kovuşturmanın süjelerince duruşmada harcanan zamandan tasarruf edilmesi sağlanarak usul ekonomisi adına fayda sağlamaya yönelik bir yargılama usulü olduğu söylenebilir.

Hangi Suçlar Basit Yargılama Usulüne Tabidir?

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanun’un 251. maddesinin 1. fıkrasında hangi suçların basit yargılama usulüne tabi olduğu ifade edilmiştir.

Ø Üst sınırı iki yıl veya daha az süreli hapis cezasını gerektiren suçlar,

Ø Adli para cezasıyla birlikte veya adli para cezasının seçenek olarak uygulandığı hapis cezalarında yine üst sınırı iki yıl veya daha az süreli hapis cezasını gerektiren suçlar,

Basit Yargılama Usulünün Şartları Nelerdir?

Ø Asliye Ceza Mahkemesinin görev alanına giren bir suç olmalıdır.

Ø İddianamenin kabul edilmiş olması gereklidir.

Ø Mahkemece bu usulün uygulanmasına karar verilmesi gereklidir.

Ø Suçun soruşturma ve kovuşturma yapılması izne veya talebe bağlı olmaması gereklidir.

Ø Sanığın yaş küçüklüğü, akıl hastalığı, sağır ve dilsizlik halinin olmaması gereklidir.

Ø Suçun, basit yargılama usulüne tabi olmayan bir suçla birlikte işlenmemiş olması gereklidir.

Yargılama Süreci ve Hüküm

Basit yargılama usulünün uygulanmasına karar verildiği takdirde mahkemece iddianame; sanık, mağdur ve şikâyetçiye tebliğ edilerek, beyan ve savunmalarını on beş gün içinde yazılı olarak bildirmeleri istenir. Tebligatta duruşma yapılmaksızın hüküm verilebileceği hususu da belirtilir. Ayrıca, toplanması gereken belgeler, ilgili kurum ve kuruluşlardan talep edilir. Beyan ve savunma için verilen süre dolduktan sonra mahkemece duruşma yapılmaksızın karara hükmeder. Yetkili mahkemenin mahkûmiyet kararına hükmettiği takdirde sonuç ceza dörtte bir oranında indirilir.

Basit Yargılama Usulünde İtiraz

Basit yargılama usulüne göre verilen kararlara karşı itiraz kanun yoluna başvurulabilir. Süresi içinde itiraz edilmeyen hükümler kesinleşir. İtiraz edildiği takdirde, hükmü veren mahkemece duruşma açılır ve genel hükümlere göre yargılamaya devam olunur. Duruşmadan önce itirazdan vazgeçilmesi hâlinde duruşma yapılmaz ve itiraz edilmemiş sayılır. Mahkeme, basit yargılama usulüne göre verdiği hükümle bağlı değildir. Ancak, itirazın sanık dışındaki kişiler tarafından yapıldığı hallerde basit yargılama usulünde yapılan dörtte bir oranında indirim korunur. İtiraz üzerine basit yargılamadan vazgeçilerek genel hükümlere göre yargılama yapılıp verilen hükümlere karşı genel hükümlere göre kanun yoluna başvurulabilir.